وَ ذَلِک یَوْمٌ یَجْمَعُ اللَّهُ فِیهِ الْأَوَّلِینَ وَ الْآخِرِینَ لِنِقَاشِ الْحِسَابِ وَ جَزَاءِ الْأَعْمَالِ خُضُوعاً قِیَاماً قَدْ أَلْجَمَهُمُ الْعَرَقُ وَ رَجَفَتْ بِهِمُ الْأَرْضُ .

قیامت روزى است که خداوند در آن روز براى رسیدن حساب و جزاى اعمال همه خلائق از گذشتگان و آیندگان را گرد مى‏آورد، در حالتى که ایستاده خاضع و فروتن، هستند، و (از بسیارى جمعیّت و شدّت گرمى) عرق مانند لجام اطراف دهانشان را فرا گرفته و زلزله زمین ایشان را مى‏ لرزاند.

فَأَحْسَنُهُمْ حَالًا مَنْ وَجَدَ لِقَدَمَیْهِ مَوْضِعاً وَ لِنَفْسِهِ مُتَّسَعاً.

پس نیکوترین آنها و خوشحال ترین کسى است که (بسبب کردار پسندیده در دنیا) براى ثابت نگهداشتن قدمش مکانى تهیه نموده و براى‏ آسایش خود محلّ فراخى بدست آورده باشد (تا از سختی هاى آنجا و از اضطراب و نگرانى آنروز برهد) (بعد از من) .

فِتَنٌ کقِطَعِ اللَّیْلِ الْمُظْلِمِ لَا تَقُومُ لَهَا قَائِمَةٌ وَ لَا تُرَدُّ لَهَا رَایَةٌ.

فتنه‏ ها ظاهر شود مانند ساعات شب تاریک (که راه رستگارى و رهائى از آن پیدا نیست، و) براى جلوگیرى از آنها کسى قیام نخواهد نمود (کسی را توانائى خاموش کردن آتش آن فتنه‏ ها و جنگ با فتنه جویان نمى ‏باشد) و هیچ بیرقى (سپاهى) آنها را ردّ نمى ‏کند (از بین نبرده نمى ‏تواند فتنه جویان را مغلوب سازد).

تَأْتِیکمْ مَزْمُومَةً مَرْحُولَةً یَحْفِزُهَا قَائِدُهَا وَ یَجْهَدُهَا رَاکبُهَا أَهْلُهَا قَوْمٌ شَدِیدٌ کلَبُهُمْ قَلِیلٌ سَلَبُهُمْ .

آن فتنه ‏ها مانند شترى که مهار شده و جهاز و پالان گذاشته و جلو دارش آنرا کشیده سوار بر آن مى ‏دواندش، بشما رو آورد (خلاصه براى بد بخت و بیچاره کردن شما آماده می شود) فتنه جویان گروهى باشند که اذیّت و آزارشان بیشتر است تا غارت نمودنشان (بیشتر منظورشان از ایجاد فتنه نابود کردن اشخاص است،نه بدست آوردن غنیمت، و بالأخره).

یُجَاهِدُهُمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ قَوْمٌ أَذِلَّةٌ عِنْدَ الْمُتَکبِّرِینَ فِی الْأَرْضِ مَجْهُولُونَ وَ فِی السَّمَاءِ مَعْرُوفُونَ .

گروهى که گردنکشان آنان را ذلیل و خوار مى‏ پندارند و در روى زمین قدر و منزلتشان معلوم نیست و در آسمان مشهورند (مردمان خدا پرست از جان گذشته مقرّب درگاه الهىّ که خود پرستان بچشم حقارت و کوچکى بآنان مى ‏نگرند) براى رضاء و خوشنودى خدا با آن فتنه جویان جهاد مى ‏نمایند.

فَوَیْلٌ لَک یَا بَصْرَةُ عِنْدَ ذَلِک مِنْ جَیْشٍ مِنْ نِقَمِ اللَّهِ لَا رَهَجَ لَهُ وَ لَا حَسَّ وَ سَیُبْتَلَى أَهْلُک بِالْمَوْتِ الْأَحْمَرِ وَ الْجُوعِ الْأَغْبَرِ.

پس هنگام پیدایش آن فتنه ‏ها واى بر تو اى بصره از سپاهى که بر اثر غضب و خشم خداوند پدید آید، و ایشان را گرد و غبار و صدایى نباشد (ناگهان پیدا شوند) و (بر اثر ورود آنان) زود باشد که ساکنین تو مبتلى شوند به مرگ سرخ (کشته شدن) و گرسنگى غبار آلوده (قحطى که رخسار گرسنه تیره و تاریک گردد).