بَعَثَ اللَّهُ رُسُلَهُ بِمَا خَصَّهُمْ بِهِ مِنْ وَحْیِهِ وَ جَعَلَهُمْ حُجَّةً لَهُ عَلَى خَلْقِهِ لِئَلَّا تَجِبَ الْحُجَّةُ لَهُمْ بِتَرْک الْإِعْذَارِ إِلَیْهِمْ فَدَعَاهُمْ بِلِسَانِ الصِّدْقِ إِلَى سَبِیلِ الْحَقِّ.

خداوند پیغمبرانش را بر انگیخته و حیش را بآنان اختصاص داد، و آنها را براى مردم حجّت و دلیل گردانید تا ایشان را (در کردارشان) حجّت و عذرى نباشد (باینکه ما به اوامر و نواهى تو آشنا نبودیم) پس همه را بوسیله پیغمبران براه حقّ دعوت فرمود.

أَلَا إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَدْ کشَفَ الْخَلْقَ کشْفَةً لَا أَنَّهُ جَهِلَ مَا أَخْفَوْهُ مِنْ مَصُونِ أَسْرَارِهِمْ وَ مَکنُونِ ضَمَائِرِهِمْ وَ لَکنْ لِیَبْلُوَهُمْ أَیُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فَیَکونَ الثَّوَابُ جَزَاءً وَ الْعِقَابُ بَوَاءً.

آگاه باشید که خداوند (احوال) مردم را آشکار نمود نه آنکه بآنچه پنهان داشته ‏اند از اسرار و اندیشه ‏هائى که در دل دارند بى ‏اطّلاع باشد، بلکه (فرستادن پیغمبران و امر و نهى) براى آن بود که آنان را بیازماید که کردار کدام کس بهتر است (معنى آزمایش خداوند این است که چه کس در دنیا از فرمان او پیروى نموده رستگار مى ‏گردد، و که نافرمانى کرده بعذاب گرفتار میشود، نه آنکه آخر کار آنان را ندانسته بخواهد دانا گردد، چنانکه در شرح خطبه شصت و دوّم بیان شد) تا ثواب (بهشت) پاداش (کردار نیک) و عذاب (آتش) کیفر (کردار زشت) باشد (چون با این بیان دانستید که سبب آزمایش الهىّ چیست، پس).

أَیْنَ الَّذِینَ زَعَمُوا أَنَّهُمُ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ دُونَنَا کذِباً وَ بَغْیاً عَلَیْنَا أَنْ رَفَعَنَا اللَّهُ وَ وَضَعَهُمْ وَ أَعْطَانَا وَ حَرَمَهُمْ وَ أَدْخَلَنَا وَ أَخْرَجَهُمْ .

کجایند کسانی که گمان میکنند که آنان در علم (اسرار خلقت و تفسیر و تأویل قرآن کریم) مطّلع و استوارند، بجز ما اهل بیت ادّعاى آنان دروغ و ستم بر ما است، زیرا خداوند ما را برترى داده و ایشان را فرو گذاشته، و (این مقام و منزلت را) بما عطاء فرموده و آنان را بى ‏بهره ساخته، و ما را داخل نموده و آنها را خارج فرموده.

بِنَا یُسْتَعْطَى الْهُدَى وَ یُسْتَجْلَى الْعَمَى .

بوسیله ما هدایت و راهنمائى طلب مى‏ گردد، و بینائى از کورى و گمراهى خواسته میشود.

إِنَّ الْأَئِمَّةَ مِنْ قُرَیْشٍ غُرِسُوا فِی هَذَا الْبَطْنِ مِنْ هَاشِمٍ لَا تَصْلُحُ عَلَى سِوَاهُمْ وَ لَا تَصْلُحُ الْوُلَاةُ مِنْ غَیْرِهِمْ.

محقّق است که ائمّه و پیشوایان دین از قریش هستند که از هاشم بوجود آمده‏اند (و از نسل علىّ و فاطمة علیهما السّلام ظاهر گشته ‏اند): امامت و خلافت بر غیر ایشان سزاوار نیست و خلفاى غیر آنان (که بنا حقّ روى کار آمده‏اند براى جانشینى پیغمبر اکرم) صلاحیّت ندارند (زیرا لازمه خلافت و امامت خصائصى است که در غیر أئمّه اثنى عشر یافت نمى‏ شود، و این فرمایش امام علیه السّلام صراحت دارد باینکه امامت براى غیر دوازده امام شایسته نیست).

آثَرُوا عَاجِلًا وَ أَخَّرُوا آجِلًا وَ تَرَکوا صَافِیاً وَ شَرِبُوا آجِناً .

دنیا را اختیار کرده آخرت را پشت سر انداختند، و از آب صاف و گوارا (تقوى و پرهیزکارى) چشم پوشیده و آب گندیده آشامیدند (بعذاب همیشگى تن دادند).

کأَنِّی أَنْظُرُ إِلَى فَاسِقِهِمْ وَ قَدْ صَحِبَ الْمُنْکرَ فَأَلِفَهُ وَ بَسِئَ بِهِ وَ وَافَقَهُ حَتَّى شَابَتْ عَلَیْهِ مَفَارِقُهُ وَ صُبِغَتْ بِهِ خَلَائِقُهُ ثُمَّ أَقْبَلَ مُزْبِداً کالتَّیَّارِ لَا یُبَالِی مَا غَرَّقَ أَوْ کوَقْعِ النَّارِ فِی الْهَشِیمِ لَا یَحْفِلُ مَا حَرَّقَ .

گویا مى ‏بینم یک فاسق و گناهکار ایشان (عبد الملک ابن مروان) را پیرو از منکر و کارهاى زشت که با آن الفت و انس گرفته و رام و موافق گشته، تا اینکه موهاى سرش بر آن کار زشت سفید گردیده و خوهایش بآن رنگ شده است (حکومت و سلطنت او بطول انجامیده، و زشتکارى جبلّىّ و غریزه او گشته) پس (بانجام هر کار زشتى) رو آورد در حالتى که کف بر لب دارد (مست و بى پروا است) مانند دریاى بزرگ پر موجى که باک ندارد از آنچه غرق مى‏ گرداند، یا مانند افتادن آتش در گیاه خشک که نیندیشد از آنچه مى ‏سوزاند (در چنین زمانى).

أَیْنَ الْعُقُولُ الْمُسْتَصْبِحَةُ بِمَصَابِیحِ الْهُدَى وَ الْأَبْصَارُ اللَّامِحَةُ إِلَى مَنَارِ التَّقْوَى .

کجایند عقل هاى افروخته شده به چراغهاى هدایت و دیده ‏هاى نگرنده به نشانه تقوى و پرهیزکارى.

أَیْنَ الْقُلُوبُ الَّتِی وُهِبَتْ لِلَّهِ وَ عُوقِدَتْ عَلَى طَاعَةِ اللَّهِ .

کجایند دلهایى که بخدا تخصیص داده شده و بطاعت و بندگى خدا بسته شده‏اند (کجایند طرفداران پیشوایان دین که بجز اطاعت و فرمانبردارى خدا پیشه ‏اى ندارند در حالیکه بنى امیّه).

ازْدَحَمُوا عَلَى الْحُطَامِ وَ تَشَاحُّوا عَلَى الْحَرَامِ .

بمتاع‏ دنیا هجوم آورده و براى حرام با یکدیگر زد و خورد مى‏نمایند.

وَ رُفِعَ لَهُمْ عَلَمُ الْجَنَّةِ وَ النَّارِ فَصَرَفُوا عَنِ الْجَنَّةِ وُجُوهَهُمْ وَ أَقْبَلُوا إِلَى النَّارِ بِأَعْمَالِهِمْ .

و نشانه بهشت و آتش براى ایشان نمایان است، پس از بهشت رو گردانده و با اعمال و کردارشان به آتش توجّه نموده‏اند.

وَ دَعَاهُمْ رَبُّهُمْ فَنَفَرُوا وَ وَلَّوْا وَ دَعَاهُمُ الشَّیْطَانُ فَاسْتَجَابُوا وَ أَقْبَلُوا.

و پروردگارشان آنها را (براه رستگارى) دعوت فرموده، آنان رمیده پشت گردانیدند، و شیطان ایشان را (براه ذلّت و بد بختى) خوانده، آنها دعوتش را پذیرفته بآن رو آوردند.